دندان های عقل، آخرین دندان هایی هستند که در فک ظاهر میشوند و بین ۱۷ تا ۲۵ سالگی رشد میکنند، آیا همیشه این دندانها بدون مشکل رشد میکنند؟ بسیاری از افراد با مشکلاتی مانند نهفتگی، درد، تورم لثه یا بهم ریختگی دندانها مواجه میشوند و تصمیمگیری درباره کشیدن یا نگه داشتن دندان عقل تأثیر مستقیم بر سلامت دهان و نظم دندان های مجاور داشته دارد.
چرا به دندان انتهایی در دهان دندان عقل میگویند؟
دندان عقل به دلیل رشد در سنین بزرگسالی، که افراد به اصطلاح به “عقل” رسیدهاند، به این نام شناخته میشود و در گذشته، تصور میشد که این دندانها نشانهای از بلوغ جسمانی و عقلانی هستند، از این رو نام “دندان عقل” به آنها داده شده است.
زمان و محل رویش دندان عقل
دندان های عقل در سنین 17 تا 25 سالگی رشد میکنند، اما این زمان برای هر فرد متفاوت است و برخی افراد رشد دندان های عقل خود را زودتر یا دیرتر از این بازه سنی تجربه میکنند، در بعضی موارد نیز دندان عقل به صورت نهفته باقی میماند و هرگز به طور کامل ظاهر نمیشود. در این حالت نیاز به جراحی دندان عقل برای بیرون آوردن آن است.
بعد دندان های آسیاب دوم، دندان های آسیاب سوم که به دندان عقل معروف هستند قرار دارند و انتهایی ترین دندان های هر فک به حساب می آیند.
تعداد ریشه و دندان عقل
در هر ربع دهان یک دندان فک وجود دارد، البته برخی افراد دندان عقل ندارند و هر فرد در مجموع چهار دندان عقل دارد، دو تا در فک بالا و دو تا در فک پایین.
دندان عقل معمولا ۳ یا ۴ ریشه دارد و تعداد ریشه های دندان عقل به عوامل مختلفی مانند جنسیت، ژنتیک و موقعیت دندان بستگی دارد، در برخی افراد، دندان عقل تنها ۲ ریشه داشته، اما در اکثر افراد به خصوص در دندان های عقبی پایین، ۳ یا ۴ ریشه مشاهده میشود.
مشکلات رایج دندان عقل
رشد دندانهای عقل اغلب بدون مشکل انجام میشود، اما در برخی موارد مشکلاتی ایجاد میکند که مشکلات رایج دندان عقل عبارتند از:
نهفتگی دندان عقل
نهفتگی زمانی اتفاق میافتد که دندان عقل به طور کامل یا جزئی در زیر لثه و استخوان فک قرار دارد و نمیتواند به درستی بیرون بیاید، این حالت معمولا باعث درد و التهاب در ناحیه اطراف دندان میشود.
تراکم زیاد دندانها
در برخی افراد، فک کوچکتر از حد معمول است و فضای کافی برای رشد دندان عقل وجود ندارد، این وضعیت باعث بهم ریختگی دندانها و فشار به دندان های مجاور شود.
پوسیدگی دندان عقل
به دلیل موقعیت دندان عقل در انتهای دهان، تمیز کردن آن دشوار است و این امر میتواند منجر به تجمع پلاک و در نهایت پوسیدگی دندان عقل شود.
التهاب و عفونت لثه
زمانی که دندان عقل به طور جزئی از لثه خارج میشود، باعث تجمع باکتریها و در نتیجه التهاب و عفونت لثه میشود.
علائم مشکلات دندان عقل
مشکلات دندان عقل معمولا با علائم زیر همراه هستند:
- درد شدید در ناحیه دندان عقل
- التهاب و تورم لثهها
- بوی بد دهان
- دشواری در باز و بسته کردن دهان
- قرمزی و حساسیت لثهها
- تشکیل کیست در اطراف دندان عقل
درمان مشکلات دندان عقل
تشخیص مشکلات مربوط به دندان عقل توسط دندانپزشک و از طریق بررسی بالینی و عکسبرداری رادیوگرافی (اشعه X) انجام میشود، اگر دندان عقل شما باعث مشکلاتی مانند درد، عفونت یا بهم ریختگی دندانها شده باشد، دندانپزشک کشیدن دندان را به شما پیشنهاد میدهد، یکی از روشهای رایج برای درمان مشکلات دندان عقل، کشیدن دندان عقل است، این عمل تحت بیحسی موضعی انجام میشود و در برخی موارد به دلیل پیچیدگی بیشتر نیاز به جراحی دندان عقل دارد، جراحی زمانی انجام می شود که دندان عقل به صورت نهفته باشد مانند کشیدن که معمولا با بی حسی انجام می شود.
بیشتر بخوانید: مراقبت های بعد از جراحی دندان عقل
پیشگیری از مشکلات دندان عقل
برای جلوگیری از مشکلات دندان عقل، رعایت بهداشت دهان و دندان از اهمیت بالایی برخوردار است و مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان و مراجعه دورهای به دندانپزشک به پیشگیری از بسیاری از مشکلات مرتبط با دندان عقل کمک میکند، در صورتی که پزشک تشخیص داد که دندان عقل باید کشیده شود برای پیشگیری از عوارض بعدی حتما اقدام به کشیدن دندان عقل کنید، نکشیدن به موقع آن عفونت، کیست و ناهمنگی و بهم ریختگی دندان ها را به دنبال دارد، برای پیشگیری از مشکلات، میتوانید نکات زیر را مدنظر قرار دهید:
مراجعه منظم به دندانپزشک
حتی اگر درد دندان عقل یا مشکلی احساس نمیکنید، به طور منظم به دندانپزشک مراجعه کنید، دندانپزشک با انجام معاینات و عکسبرداری از فک موقعیت دندان عقل و رشد آن را بررسی کرده و در صورت نیاز، اقدامات پیشگیرانهای مانند کشیدن دندان را پیشنهاد دهد.
حفظ بهداشت دهان و دندان
تمیز نگه داشتن دهان و دندانها، به ویژه دندان های عقل که دسترسی به آنها دشوارتر است، اهمیت زیادی دارد، مسواک زدن و استفاده از نخ دندان به کاهش تجمع باکتریها و پلاکها کمک کرده و از عفونت لثه و پوسیدگی دندان جلوگیری میکند.
استفاده از دهانشویه ضدعفونی کننده
دهانشویه های ضدباکتری به تمیز نگه داشتن فضای دهان و جلوگیری از عفونت در نواحی اطراف دندان عقل کمک میکنند، به خصوص اگر دسترسی به آن ناحیه با مسواک و نخ دندان سخت باشد.
توجه به علائم هشداردهنده
در صورت احساس درد، التهاب، تورم لثه، بوی بد دهان، یا تغییر در ترتیب دندانها، بلافاصله به دندانپزشک مراجعه کنید، این علائم نشانهای از عفونت یا مشکلات مربوط به دندان های عقل است که نیاز به درمان دارد.
پیگیری وضعیت دندان های نهفته
اگر دندان های عقل نهفته دارید و باعث مشکلاتی مانند درد، فشار روی دندان های دیگر یا عفونت میشود، بهتر است قبل از بروز مشکلات بیشتر، با دندانپزشک خود مشورت کرده و در صورت نیاز، آنها را بکشید.
پرهیز از مصرف دخانیات
دخانیات، به ویژه بعد از کشیدن دندان های عقل بهبود زخمها را کند کرده و خطر عفونت را افزایش میدهد و برای جلوگیری از مشکلات احتمالی، بهتر است از مصرف دخانیات خودداری کنید.
تغذیه سالم و متعادل
مصرف غذاهای سالم و متعادل به سلامت دندانها و لثهها کمک میکند و همچنین، پرهیز از غذاهای سفت و چسبناک که میتوانند به دندان های عقل فشار آورده یا باعث گیر کردن غذا در ناحیه دندان عقل میشوند، اهمیت دارد.
مصرف مکمل های حاوی کلسیم و ویتامین D
این مواد مغذی به تقویت استخوانها و دندانها کمک میکنند و از مشکلات مربوط به دندان عقل پیشگیری میکنند.
همیشه دندان عقل باید کشیده شود؟
خیر، همیشه نیازی به کشیدن دندان عقل نیستُ اگر دندان عقل سالم، کامل رشد کرده و مشکلی مانند نهفتگی، فشار به دندان های مجاور، درد، التهاب یا عفونت ایجاد نکند، میتوان آن را نگه داشت و کشیدن زمانی توصیه میشود که دندان عقل باعث مشکلاتی مانند درد شدید، تورم لثه، پوسیدگی یا بهم ریختگی دندانها شود، دندانپزشک با بررسی رادیوگرافی و معاینه وضعیت دندان عقل بهترین تصمیم را برای کشیدن یا نگهداشتن آن میگیرد.
سوالات متداول درباره دندان عقل
خیر، برخی افراد بهطور طبیعی دندانهای عقل ندارند یا ممکن است فقط یکی یا دو دندان عقل داشته باشند.
در صورت احساس درد شدید، التهاب لثهها، بوی بد دهان یا هرگونه ناراحتی در ناحیه دندانهای عقل، باید به دندانپزشک مراجعه کنید.
بله، اگر دندان عقل به طور کامل رویش پیدا نکرده باشد و فضای مناسب برای تمیز کردن وجود نداشته باشد، میتواند منجر به تجمع باکتری و ذرات غذایی شود که بوی بد دهان ایجاد میکند.
در نهایت…
دندان های عقل در برخی افراد به طور طبیعی رشد میکنند و مشکلی ایجاد نمیکنند، اما در برخی موارد باعث مشکلاتی مانند نهفتگی، التهاب یا عفونت میشوند، مراجعه منظم به دندانپزشک و مراقبت از بهداشت دهان و دندان میتواند به پیشگیری از این مشکلات کمک میکند، در صورت بروز هرگونه ناراحتی یا درد در ناحیه دندان های عقل، بهترین راهکار مشورت با دندانپزشک و بررسی راههای درمان مناسب است.
